🇳🇴
Hans Eminense Metropolitt Cleopas av Sverige og hele Skandinavia
Episkopal encyklika for Den store fredag
10. april 2026
Kjære fedre og brødre i Kristus,
kjære barn,
I dag står vi foran Epitafiet, i Den store fredags hellige sorg, for å nærme oss mysteriet om den guddommelige lidelse og tilbe den store døde.
Den store fredag er dagen hvor stillheten blir et rop. Kirken sørger ikke bare over en rettferdig som døde; den står foran mysteriet om en Gud som lider og gir seg selv «for verdens liv og frelse».
I denne stillheten hører vi ekkoet av smerte — ikke bare fra Golgata, men fra enhver tid.
Det poetiske uttrykket «Elo Hi» («Min Gud»), inspirert av musikken til Goran Bregović, uttrykker denne dramatiske spenningen: «Finnes Gud, og er det noen som elsker meg?»
Dette fører oss til det moderne menneskets lidelse, for Kristus korsfestes ikke bare da — Han korsfestes i hemmelighet i hver tid. I hvert lidende menneske «korsfestes Kristus på nytt».
I dag ligner hele verden en grenseløs Golgata. Kriger fortsetter uten opphør. Mennesker drives fra sine hjem. Barn mister sin uskyld og sitt liv. Der bombene faller, gjentas ropet: «Korsfest Ham!».
Det moderne slaveriet — mer skjult enn noen gang — binder mennesker ikke bare med lenker, men med nød, utnyttelse og fortvilelse. Mennesket blir et objekt, slik Kristus ble overgitt «i menneskers hender».
Også Guds skapelse — miljøet — blir såret hver dag. Jorden «sukker og lider», som apostelen Paulus sier. Ødeleggelsen av naturen er også en form for korsfestelse, et sår vi selv påfører Guds gode skapning — en synd, slik Patriark Bartholomeos har sagt.
Midt i alt dette føler mennesket seg alene og roper som Kristus på korset: «Min Gud, min Gud, hvorfor har Du forlatt meg?»
Erfaringen av Guds «fravær» er ikke en fornektelse av Gud, men dybden av menneskelig smerte som Gud selv tar på seg.
Den poetiske stemmen fortsetter: «Denne sannheten står fortsatt hjemløs for meg». Sannheten synes hjemløs, slik Kristus selv stod hjemløs i verden. Gud opplever selv avvisning, forlatthet og stillhet på korset.
Denne vedvarende smerten i menneskelivet finner sitt svar i lidelsen. Kristus står ikke utenfor smerten — Han lever den i full ydmykhet.
Hvert menneskelig rop, uttalt eller stille, møtes på korset.
Mennesket sier: «Man kan ikke tilgi hele livet», men Kristus svarer med sitt liv og sitt offer: jo, det kan du — og dette er den eneste vei til sannhet og frelse. Herren tilgir til enden — og dette forvandler verden: kjærlighet uten grenser.
Den hellige Johannes Krysostomos sier at korset er seier, ikke nederlag, og den hellige Gregor Teologen minner oss om at Kristus tar hele menneskets tragedie på seg for å forvandle den.
Dette betyr at hver smerte, hver urett, hvert tårer kan bli et møte med Kristi kors.
Han kaller oss også til ikke bare å være tilskuere, men deltagere i Hans kjærlighet. Å bli trøst der det er smerte. Å bli lys der det er mørke. Å bli fred i en verden som brenner.
For hvis verden korsfestes i dag, er svaret allerede gitt: Kristus er kjærligheten som ofrer seg.
Foran Epitafiet sørger vi ikke bare. Vi gjenkjenner Kristus i hvert såret menneske: i flyktningen, i den urettferdig behandlete, i voldens offer, i selve skapningen som sukker.
I denne moderne ensomhet og forlatthet fødes livet gjennom lidelsen, for gjennom korsets offer stiger oppstandelsens håp frem.
Selv om alt synes å føre til mørke, fører Kirken oss allerede inn i oppstandelsens lys. For korset er ikke slutten — det er veien til oppstandelsen.
Og om hjertet spør: «Finnes Gud, og elsker noen meg?», er svaret klart: ja, Gud er — «allesteds nærværende og alt oppfyllende» — og Han elsker, for Hans kjærlighet er kors- og oppstandelsesfylt.
Med hjertelige faderlige ønsker om en velsignet påske
† Metropolitt Cleopas av Sverige og hele Skandinavia
🇬🇷
Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπα
Επισκοπική Εγκύκλιος Μεγάλης Παρασκευής
10 Απριλίου 2026
Αγαπητοί Πατέρες και εν Χριστώ Αδελφοί,
Αγαπημένα μας παιδιά,
Στεκόμαστε σήμερα ενώπιον του Επιταφίου, μέσα στο ιερό πένθος της Μεγάλης Παρασκευής, για να προσεγγίσουμε το μυστήριο του Θείου Πάθους και να προσκυνήσουμε τον Μεγάλο Νεκρό.
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η ημέρα όπου η σιωπή γίνεται κραυγή. Η Εκκλησία δεν θρηνεί απλώς έναν δίκαιο που πέθανε· στέκεται ενώπιον του μυστηρίου ενός Θεού που πάσχει και προσφέρει τον εαυτό Του «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας».
Μέσα σ᾽ αυτή τη σιωπή, ακούμε ν᾽ αντηχεί ο πόνος, όχι μόνον εκείνος του Γολγοθά, αλλά κι ο πόνος κάθε εποχής.
Ο ποιητικός λόγος «Elo Hi» (Θεέ μου), εμπνευσμένος από τη μουσική σύνθεση του Goran Bregovic, εκφράζει αυτή τη δραματική ένταση: «Θεός αν είναι κι αν μ᾽ αγαπάει κανείς».
Εικόνα που μας οδηγεί, επίσης, στο πάθος του σύγχρονου ανθρώπου, διότι ο Χριστός δεν σταυρώνεται μόνο τότε· σταυρώνεται μυστικά σε κάθε εποχή. Σε κάθε πονεμένο άνθρωπο που υποφέρει, «ο Χριστός ξανασταυρώνεται!». Το θείον Πάθος επαναλαμβάνεται.
Σήμερα, ο κόσμος ολόκληρος μοιάζει μ᾽ έναν απέραντο Γολγοθά. Πόλεμοι συνεχίζονται αδιάκοπα. Άνθρωποι ξεριζώνονται από τις πατρίδες τους. Παιδιά στερούνται την αθωότητα και τη ζωή τους. Εκεί όπου πέφτουν βόμβες, εκεί επαναλαμβάνεται το «Σταυρωθήτω!».
Η σύγχρονη δουλεία — πιο ύπουλη από ποτέ — κρατά ανθρώπους δεμένους, όχι μόνο με αλυσίδες, αλλά με την ανάγκη, την εκμετάλλευση, την απελπισία. Ο άνθρωπος γίνεται αντικείμενο, όπως τότε που ο Χριστός παραδόθηκε δέσμιος «εις χείρας ανθρώπων».
Η δημιουργία του Θεού, επίσης, το περιβάλλον, πληγώνεται καθημερινά. Η γη «στενάζει και συνωδίνει», όπως λέει ο Απόστολος Παύλος. Η καταστροφή της φύσης είναι κι αυτή μια μορφή σταύρωσης, μια πληγή που ανοίγουμε εμείς οι ίδιοι μέσα στο «καλώς λίαν» έργο του Θεού, μια αμαρτία, όπως την χαρακτήρισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.
Μέσα σ᾽ όλα αυτά, ο άνθρωπος νιώθει μόνος, εκφράζοντας την ίδια σπαραχτική κραυγή του Χριστού επάνω στον Σταυρό: «Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;»
Η εμπειρία της θείας «απουσίας» δεν είναι άρνηση του Θεού· είναι το βάθος της ανθρώπινης οδύνης, που ο ίδιος ο Θεός προσλαμβάνει.
Κι ο ποιητικός λόγος συνεχίζει: «Μονάχα εμένα χάσκει ακόμα χωρίς μια στέγη ετούτη η αλήθεια». Η αλήθεια μοιάζει άστεγη, όπως άστεγος στάθηκε ο Χριστός στον κόσμο. Ο ίδιος ο Θεός βιώνει την απόρριψη, την εγκατάλειψη και τη σιωπή στο Σταυρό.
Αυτή η διαρκής οδύνη της ανθρώπινης ύπαρξης βρίσκει την απάντησή της στο Πάθος. Ο Χριστός δεν στέκεται απέναντι στον πόνο· τον βιώνει με την Άκρα Ταπείνωση.
Κάθε ανθρώπινη κραυγή, είτε ειπωμένη είτε άρρητη, συναντάται επάνω στο Σταυρό.
Ο άνθρωπος ομολογεί την αδυναμία του, ποιητικώ τω τρόπω: «Δεν μπορείς μια ζωή καρδιά να συγχωρείς», αλλ᾽ ο Χριστός απαντά με τη ζωή και τη θυσιαστική προσφορά Του: μπορείς! Κι όχι μόνο μπορείς. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς την αληθινή ζωή και τη σωτηρία. Ο ανεξίκακος Κύριος συγχωρεί μέχρι τέλους κι αυτό είναι που μεταμορφώνει τον κόσμο, η αγάπη χωρίς σύνορα!
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει ότι ο Σταυρός είναι νίκη κι όχι ήττα κι ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος μας υπενθυμίζει ότι ο Χριστός προσλαμβάνει ολόκληρη την ανθρώπινη τραγωδία, για να τη μεταμορφώσει.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε σύγχρονος πόνος, κάθε αδικία, κάθε δάκρυ, μπορεί να γίνει τόπος συνάντησης με το Σταυρό του Χριστού.
Μας καλεί, επίσης, να μην είμαστε θεατές του θείου Πάθους Του, αλλά μέτοχοι στην αγάπη Του. Να γίνουμε παρηγοριά εκεί όπου υπάρχει πόνος. Να γίνουμε φως εκεί όπου υπάρχει σκοτάδι. Να γίνουμε ειρήνη μέσα σε έναν κόσμο που φλέγεται, διότι, αν ο κόσμος σήμερα σταυρώνεται, η απάντηση δεν είναι άλλη από κείνη που δόθηκε ήδη: Ο Χριστός είναι η αγάπη που θυσιάζεται.
Μπροστά στον Επιτάφιο, δε θρηνούμε μόνο. Αναγνωρίζουμε το Χριστό μέσα σε κάθε πληγωμένο άνθρωπο. Μέσα σε κάθε πρόσφυγα, σε κάθε αδικημένο, σε κάθε θύμα της βίας, μέσα στην ίδια την κτίση που στενάζει και μολύνεται.
Μέσα σ᾽ αυτή τη σύγχρονη αποξένωση κι εγκατάλειψη, μέσα από το Πάθος γεννιέται ζωή, διότι μέσα απ᾽ τη θυσία του Σταυρού ανατέλλει η ελπίδα της Αναστάσεως.
Κι έτσι, ενώ όλα φαίνονται να οδηγούν στο σκοτάδι, η Εκκλησία μυεί ήδη τους πιστούς στο φως της Αναστάσεως, διότι ο Σταυρός δεν είναι το τέλος. Είναι το πέρασμα προς την Ανάσταση.
Κι αν αναρωτιέται η καρδιά: «Θεός αν είναι κι αν μ’ αγαπάει κανείς», η απάντηση είναι σαφής και διαχρονική: Ναι, ο Θεός υπάρχει ως «πανταχού παρών και τα πάντα πληρών» κι αγαπά, διότι η αγάπη Του είναι σταυροαναστάσιμη!
Με εγκάρδιες πατρικές ευχές για καλό Πάσχα
† ὁ Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας Κλεόπας
